مهر ميهن

وبلاگ تاریخ و فرهنگ ایران زمین

تاریخ زبان های ایرانی (۱)

به امید خدا تصمیم دارم در چند قسمت به بررسی تاریخ زبان های ایرانی بپردازم وبه بازشناسی جایگاه زبان های اقوام گوناگون ایرانی در درازای تاریخ پرافتخار ایران زمین بپردازم البته باید توجه داشت که این بررسی چکیده و فقط یک بررسی تاریخی است نه زبان شناسی (برای زبان شناسی این زبان ها می توانید به منابع مراجعه کنید) در عین حال کوشش کرده ام تا آنجا که ممکن است کامل باشد. در پایان هربخش هم تعدادی کتاب برای مطالعه بیشتر معرفی خواهم کرد که اطلاعات مفصل تر را می توانید در آن کتاب ها بیابید.

 

 

مقدمه:

 

شاخه زبان های ایرانی در گروه زبان های هند وایرانی(آریایی) وخانواده زبان های هند واروپایی جای دارد دیگر گروه های این خانواده ژرمنی، یونانی، ایتالیایی، ارمنی، آناتولیایی، آلبانیایی، بالتی،  اسلاوی، تخاری و سلتی می باشد باید توجه داشت که نباید واژه آریایی رابرای همه زبان های خانواده هند واروپایی به کاربرد این اشتباه دانشمندان انگلیسی در اوایل سده بیستم بوده است امروزه تنها زبان های هند وایرانی، آریایی نامیده می شوند.

 

زبان های ایرانی را در سه دوره زمانی بررسی می کنند 1- دوره باستانی(از ورود آریایی ها تا نابودی امپراتوری هخامنشی) 2- دوره میانه(از نابودی هخامنشیان تا آغاز پادشاهی صفاریان) و3- دوره نو که از صفاریان تا امروز.

 

 

1- زبان های ایرانی در دوره باستان :

 

ریشه همه زبان های ایرانی، زبانی به نام ایرانی باستان است از این زبان حتی یک کلمه هم باقی نمانده از زبان ایرانی باستان چهار زبان مستقیما پدید آمده به نام های سکایی، مادی، فارسی باستان و اوستایی

 

 

1- زبان سکایی: سکاها قومی آریایی بودن که از هزاره اول پیش از میلاد تا هزاره اول پس از میلاد در سرزمین بزرگی از کناره های دریای سیاه تا مرزهای چین زندگی می کردند از این زبان جز شماری واژه چیزی برجای نمانده ونوشته ای از این زبان به دست نیامده است  برخی از واژگان سکایی که باقی مانده : aspa: اسب ،hapta: هفت و... .

 

 

2-زبان مادی: زبان قوم ماد بوده که از این زبان نیز جز چند واژه در نوشته های پارسی باستان چیزی باقی نمانده و نوشته ای از این زبان به دست نیامده برخی واژگان باقی مانده : wazarka: بزرگ ، asan: سنگ و... .

 

 

3- زبان پارسی باستان: زبان قوم پارس بوده و زبان کتیبه های شاهان هخامنشی است قدیمیترین و مهمترین اثر باز مانده از این زبان کتیبه بیستون است.

 

 

4- زبان اوستایی: این زبان زبان یکی از نواحی شرق ایران بوده تنها اثر بجا مانده از این زبان کتاب اوستا است و کهن ترین نوشته ای که از این زبان باقی مانده گاتاهای زرتشت است.

 

در بخش بعد زبان های ایرانی دوره میانه را خواهیم شناخت.

 

 

برای اطلاعات بیشترمی توانید به کتاب های زیر مراجعه کنید :

 

1- تاریخ زبان فارسی  نوشته دکتر محسن ابوالقاسمی

 

2- تاریخ زبان فارسی  نوشته پرویز ناتل خانلری

 

3- زبان و ادبیات ایران باستان نوشته زهره زرشناس

 

4-فرمان های شاهنشاهان هخامنشی نوشته رلف نارمن شارپ 

 

5- تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام  نوشته احمد تفضلی

 

مطالب مرتبط:

تاریخ زبان های ایرانی (۲)

تاریخ زبان های ایرانی (۳)

+ mehre mihan ; ۸:٢۸ ‎ق.ظ ; شنبه ٥ خرداد ۱۳۸٦
    پيام هاي ديگران ()