مهر ميهن

وبلاگ تاریخ و فرهنگ ایران زمین

تاریخ زبان های ایرانی (۲)

2- زبان های ایرانی در دوره میانه :

 

 

در دوره میانی زبان های ایرانی به سبب شباهت هایی که از نظر دستوری دارند به دو گروه تقسیم شده اند 1- گروه ایرانی میانه شرقی و 2- گروه ایرانی میانه غربی

 

 

الف - گروه ایرانی میانه شرقی :

 

این گروه شامل زبان های بلخی ، سکایی ، سغدی و خوارزمی  است.

 

 

1- زبان بلخی: زبان قدیم بلخ است و تا سال 1957 اثری از آن در دست نبود تا آن که باستان شناسان فرانسوی توانستند کتیبه ای در سرخ کتل (میان بلخ و بدخشان) به دست آورند پس از آن در کتیبه های دیگری نیز از این زبان به دست آمد از این زبان در وره باستان وجدید اثری به دست نیامده است

 

 

2- زبان سکایی : از زبان سکایی در دوره میانه نیز آثار زیادی به دست آمده است به این زبان مهم آریایی تا سده یازدهم میلادی در کاشغر و حوالی آن سخن گفته می شده و پس از آن با هجوم ترکان جای خود را به ترکی داد گویش های پامیری بازمانده های زبان سکایی هستند.

 

 

3- زبان سغدی : زبان سرزمین سغد و شهر مهم آن بخارا بوده است از این زبان در دوره باستان اثری در دست نیست اما آثار زیادی از آن در دوره میانه به دست آمده است. زبان سغدی در سده چهارم جای خود را به پارسی داد امروزه زبان یغنابی که در دره یغناب رواج دارد بازمانده این زبان می باشد.

 

 

4 - زبان خوارزمی: زبان قدیم خوارزم بوده است که تا زمان مغول در خوارزم رواج داشت و پس از آن جای خود را به زبان ازبکی داد. (خوارزم به احتمال بسیار زیاد خواستگاه نخستین آریایی ها بوده است)

 

 

ب – گروه ایرانی میانه غربی :

 

این گروه زبان پارسی میانه و زبان پهلوی اشکانی را دربر می گیرد.

 

 

1- زبان پهلوی اشکانی : از این زبان در دوره باستان اثری باقی نمانده اما از دوره میانه آثار مهمی باقی مانده که مهمترین آنها کتیبه اردوان پنجم در شهر شوش ، کتیبه های پادشاهان نخستین ساسانی و دو کتاب یادگار زریران و درخت آسوریک است 

 

 

2- زبان پارسی میانه : این زبان دنباله پارسی باستان است و در دوره ساسانی زبان رسمی ایران بوده است به این زبان پهلوی ساسانی هم گفته می شود از این زبان در دوره میانه چهار نوع اثر به چهار الفبای مختلف به جا مانده است کتیبه های شاهان و مردان مهم دوره ساسانی ، زبور پهلوی ، آثار زردشتیان وآثار مانویان .

 

برای اطلاعات بیشتر به ویژه درباره آثار باقی مانده از این زبان ها می توانید به کتاب های زیر مراجعه کنید:

 

 

1- تاریخ زبان فارسی  نوشته دکتر محسن ابوالقاسمی

 

2- زبان و ادبیات ایران باستان نوشته زهره زرشناس

 

3- تاریخ زبان فارسی  نوشته پرویز ناتل خانلری

 

4- تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام  نوشته احمد تفضلی

 

مطالب مرتبط:

تاریخ زبان های ایرانی(۱)

تاریخ زبان های ایرانی(۳)

+ mehre mihan ; ۱٢:۱٧ ‎ق.ظ ; شنبه ٢ تیر ۱۳۸٦
    پيام هاي ديگران ()