مهر ميهن

وبلاگ تاریخ و فرهنگ ایران زمین

تاریخ زبان های ایرانی (۳)

3- زبان های ایرانی نو :

 

دوره زبان های ایرانی نو از سال 254 هجری آغاز می شود و در این دوره زبان های گوناگونی رواج یافت که بسیاری همچنان زنده هستند.

 

 

 

1- زبان پشتو : این زبان از زبان های ایرانی شرقی به شمار می رود و امروزه در شمال پاکستان و شرق افغانستان رواج دارد کهن ترین اثر از این زبان به سده شانزدهم میلادی بر می گردد. این زبان دو گویش دارد گویش جنوبی که ((ش)) و ((ژ)) باستانی را حفظ نموده است و گویش شمالی که در آن ((ژ)) به ((غ)) و ((ش)) به خ تبدیل شده است . الفبای این زبان فارسی و واژگان آن زیر نفوذ فارسی ، هندی و عربی است  از این زبان در دوران باستان و میانه اثری بر جای نمانده است.

 

 

 

2- زبان های کردی : زبان های کردی از زبان های ایرانی غربی هستند که در کردستان بزرگ ( شامل کردستان ایران ، ترکیه ،عراق ،ارمنستان و سوریه ) و برخی ناحیه های کرد نشین پراکنده مانند شمال خراسان و شمال کابل و... رواج دارند. در ایران و عراق کردی با الفبای فارسی نوشته می شود در ارمنستان با الفبای روسی و در سوریه با الفبای لاتین نوشته می شود. کردی زیر تاثیر واژگانی شدید زبان های فارسی و عربی و اندکی نیز ترکی و روسی قرار گرفته است. از زبان های کردی در دوه های باستان و میانه اثری بر جای نمانده است.(درباره زبان کردی و فرهنگ و تمدن ایرانی قوم ستمدیده ، مقاوم و دلاور کرد مطلبی در دست تهیه دارم که به زودی به این عزیزان تقدیم خواهم کرد)

 

 

 

3- زبان بلوچی: این زبان از زبان های ایرانی غربی است و در بلوچستان بزرگ (گسترده در ایران ، پاکستان و افغانستان) رایج است.

 

 

 

4- زبان آسی : این زبان از زبان های ایرانی شرقی است و بازمانده زبان سکاهای غرب است . این زبان تنها زبان ایرانی جدید است که از زبان فارسی تاثیر نپذیرفته است .

 

 

 

5- زبان فارسی: این زبان دنباله زبان پارسی میانه است که در دوره نو گسترشی شگفت یافت و از عثمانی تا هند و فرارودان گسترش یافت . اما با به قدرت رسیدن صفویه در ایران با این زبان در فرارودان و عثمانی مبارزه شد و با ظهور استعمار انگلیس در هند نیز زبان فارسی تارومار شد و از رواج آن بسیار کاسته شد.

 

رواج زبان فارسی در هند سبب پدید آمدن زبانی شد که به آن اردو می گویند و زبان رسمی پاکستان است. همچنین زبان دیگری به نام هندوستانی نیز پدید آمد.

 

شاخه ای از زبان فارسی به نام آذری در دوره اسلامی در آذربایجان رواج داشت که به تدریج به دلیل سلطه دیرپای اقوام ترک نژاد تا اواسط دوره صفویه جای خود را به زبان (ترکی آذری) داد این زبان نو بر مبنای زبان های فارسی و آذری باضافه فر نهاد های دستوری ترکی و مقدار کمی واژگان ترکی پدید آمده است .  سهم واژگان ترکی در این زبان با فعل ها و رابطه ها نزدیک به بیست تا سی درصد است و بقیه این زبان را واژگان آذری ، فارسی و عربی تشکیل می دهد. البته گویش آذری همچنان در برخی نقاط آذربایجان به صورت پراکنده رواج دارد.

 

 

 

درباره نقشه زیر : نقشه ای که می بینید رواج زبان های ایرانی در حال حاضر را نشان می دهد

 

برای اطلاعات بیشترمی توانید به کتاب های زیر مراجعه کنید :

 

1- تاریخ زبان فارسی  نوشته دکتر محسن ابوالقاسمی

 

2- تاریخ زبان فارسی  نوشته پرویز ناتل خانلری

 

3-آذری یا زبان باستانی آذربایجان نوشته استاد احمد کسروی

 

4- کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او نوشته رشید یاسمی

 

5- درباره زبان آسی نوشته محسن ابوالقاسمی

 

 مطالب مرتبط:

تاریخ زبان های ایرانی (۱)

تاریخ زبان های ایرانی (۲)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ mehre mihan ; ٧:٠٤ ‎ب.ظ ; جمعه ٢٦ امرداد ۱۳۸٦
    پيام هاي ديگران ()