مهر ميهن

وبلاگ تاریخ و فرهنگ ایران زمین

جشنهای ایرانیان در نیمه دوم سال

مهر ماه : 16 امین روز ماه که به نام مهر ، ایزد مشهور ایران باستان نامیده میشده در مهر ماه ، یعنی در تلاقی دو نام ، هنگام برگزاری یکی از بزرگترین جشنهای ایرانی ست.

 

می گویند چون در این روز آفتاب برای اهل عالم پیدا شد ، پس آنرا مهرگان نامیدند.

از آیین پادشاهان ساسانی در این روز این بود که تاجی بشکل خورشید بسر می گذاشتند و جشنهای ویژه ای بر پا می داشتند.

 

روایتی است که می گوید: در این روز بود که فریدون بر ضحاک پیروز شد و اورادر کوه دماوند به بند کشید . این جشن 6 روز بود تا به روز 21 ام که مهرگان بزرگ نامیده می شد.

 

امروزه جشن مهرگان تنها در میان زردشتیان برگزار می شود. و در ایران برای آنها تعطیل رسمی به شمار می آید. 

 
 آبان ماه:نزد ایرانیان باستان پس از آتش ، دومین عنصر مقدس آب بود.

 

بر همین اساس دهمین روز این ماه به پاس احترام به این عنصر و ایزد موکل بر آن نامگذاری شده است.
در روایات آمده است: در این روز زو یا زاب ، پسر تهماسب ، به پادشاهی رسید و مردمان را فرمود تا جوی هایی بکنند و آبها را در آنها روان سازند. . باز گفته اند در همین روز وی بر افراسیاب پیروز شد و نیز پس از 7 سال خشکی باران فرو بارید و همچنین در چنین روزی خبر پیروزی فریدون بر ضحاک به همه کشورها رسید و با آغاز پادشاهی فریدون مردم بار دیگر به دارایی های خویش دست یافتند. و با زن و فرزند خویش زندگانی ایمنی را آغاز کردند.

 

جشن آبانگان تا ورود اسلام به ایران به صورت همگانی و با حضور در کنار آبهاو پرداختن به شادی و خوردن و نوشیدن و نیز خواندن نیایشهای مربوط با ایزدان آبها ، برگزار می شد. زردشتیا هند هنوز با پوشیدن لباس سفید و حضور در کانر آب های طبیعت این روز را گرامی می دارند.

 

آذر ماه: در نخستین روز این ماه یعنی هرمزد روز ، آیین خاصی مرتبط با بهار وجود داشته . در این جشن که از آن با نامهای کوسه برنشین ( عربی: رکوب الکوسج) و بهار جشن نیز یاد میشده، مردم به استقبال بهار طبیعت می رفتند. .

 

بدین منظور مردی کوسه ( بی ریش) را لباس مندرس می پوشاندند. و بر استر یا خری می نشاندند. آنگاه مرد کلاغی در یک دست و بادبزنی در دست دیگر، خود را باد میزد. با این کار زمستات را وداع می کردند.و در شهر می گشتند و مردم به او چیزهایی می دادندو بر او آب و یخ می پاشیدند.

 

این روز آبسال بهارگان نیز نامیده می شده. در 9 مین روز این ماه جشنی برگزار میشده موسوم به آذرگان که در زمره جشنهای آتش نیز شمرده می شده. به همین دلیل زردشت به پیروانش فرمود در این روز به زیارت آتشکده ها بروند و قربانی کنند و در امور عالم به مشاوره بپردازند.امروزه این جشن در سوم آذر واقع شده است.

 
جشن شب یلدا یا شب چله : در شب نخستین روز دی ماه و شب اول زمستان که طولانی ترین شب سال است
واژه یلدا از زبان سریانی به معنی تولد است .و سبب نامگذاری را چنین دانسته اند که در پایان این شب درازکه اهریمنی است  ، خورشید یا مهر متولد می شود و تاریکی را از میان می برد .

 

دی ماه: دی از نامهای خداوند و به معنی آفریدگار است .جشن روز اول این ماه به سبب اینکه هم روزهرمزد است و هم این ماه نام خداوند است جشن خرم روز نامیده اند. در این روز پادشاه تخت را رها می کرد ، جامه سفید می پوشید و در بیابان بر فرش می نسشت . وی تمام جلال و شکوه پادشاهی ، از جمله گروه نگهبانان و دربانان را کنار میراند و آزادانه به کار مردم می پرداخت.

 

در این وضع همه مردم دارا و نادار بی هیچ مانعی به گفتگو با پادشاه می پرداختند.و شاه با دهقانان و برزگران می نشست و غذا می خوردو ازبرادری با ایشان و این که شاه و رعیت هر دو به یکدیگر نیازمندند ، سخن می گفت.این جشن را نودروز هم می خواندند چرا که تا نوروز 90 روز فاصله دارد.

 

جشنهای دیگر این ماه در روزهای هشتم ، پانزدهم و بیست و سوم  بود که دیگان نام داشتند.

در 14 دی ماه نام ایزد گوش نامیده شده ، جشنی موسوم به "سیر سور" جشن سیر که مردم غذا را با سیر می خوردند.یا آن را درون گوشت می ریختند و می پختند.

 

 خوردن سیر برای دفق دیوان ( دیوانی که بر جمشید چیره شده بودند و او را کشتند)

در 15 دی ماه جشنی بود که مردم سیب می خوردند و نرگس می بوییدند تا همه سال در آسایش باشندوشامگاه نیز سوسن دود می کردند.و معاقد بودند با این کار سراسر سال را آسوده و دور از فقر و خشکسالی خواهند گذراند.

بهمن ماه: در دومین روز این ماه مردم به خوردن گیاه بهمن می پرداختند که آنر با شیر و نبات و یا شکر میخورند . یا بر روی غذا یا آش می ریختند . این گیاه نوعی هویج با گل سرخ و سفید است .و ایرانیان باستان اعتقاد داشتند خوردن آن حلفظه را تقویت می کند و چشم بد را باز می دارد .برخی از زردشتیان ایرا ن در روز بهمن اینماه (2 بهمن) سفره ای بنام بهمن امشاسپند می گسترند و آنرا با خوراکیهای گوناگون از جمله نان و پنیر و پشمک می آرایند.

 

سده : ( پنجمین روز این ماه ) پیدایش آتش را به این روز نسبت می دهند. در شاهنامه امده که چون هوشنگ پادشاه پیشدادیان با همراهان خویش میرفت ماری بزرگ و ترسناک دید . هوشنگ سنگی بسوی مار پرتاب کرد ، مار گریخت و آن سنگ به سنگی دیگر خورد و جرقه ای آتش بر جست و خار و خاشاک سوختن گرفت.

هوشنگ و همراهان چون تا آنروز آتش را نمی شناختند ، از پیدایی آن شادمان شدند و شکر ایزد بجای آوردند. پی از آن زمان این روز را جشن گرقتند.

 

در تقویم کنونی ده بهمن برای زردشتیان در ایران تعطیل رسمی است. مراسم این جشن در تهران در محلی بنام کوشک ورجاوند برگزار می شود .

 

اسفند ماه : پنجمین روز ماه بنام ایزد بانوی بزرگ ایرانیان باستان " اسفندار مد " فرشته نگهبان زمین و زنان درستکار و پاکدامن در ماه اسفند ، جشنی بوده که آنرا عید زنان دانسته اند . سرانجام آخرین چشن سال ایام فروردگان است که بصورتهای پروردگان نیز آمده است و این جدا از جشن فروردینگان است که در نوزدهم ماه فروردین قرار دارد.

 

 

 

 

 

+ mehre mihan ; ٩:٠۱ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢۱ آبان ۱۳۸٥
    پيام هاي ديگران ()